Abdal Nedir

ABDAL, en geniş kullanımıyla derviş anlamına gelen Arapça sözcük. Bedel ve bediPin çoğulu kabul edilen abdal, zamanla tekilleşmiş, cezbe ve coşku durumundaki meczup, divane, deli dervişlerin durumlarını niteleyen ah­mak, şaşkın, akılsız anlamındaki ap- taka dönmüştür. Sözcüğün tarihsel kö­kü ve bilimsel anlamlan konusundaki tüm araştırmalar sonuçsuz kalmış, çe­şitli zümreler arasındaki kullanım an­lamlan kişisel yorumlarla değerlendir­meye çalışmıştır. 9. yüzyıldan başlaya­rak tasavvuf tarihi içinde yer alan ab­dal, önceleri Hz. Ali’nin bir sözüne da­yalı olarak kırk din ulusunun adı ola­rak anılmış, sonra daha çok Kalenderiye zümresinin gezici dervişleri olarak anlam genişlemesine uğramıştır. Bu aşamada sözcük, bazı adların başına ve sonuna eklenerek emi işlik düzeyini dile getirmiştir: Abdal Musa, Pir Sul­tan Abdal gibi.

Genellikle dünya işleriyle ilgilerini ke­sen, bedenlerini ruhlarım nefislerini manevi varlıklarının buyruğuna veren, alışılmış toplum değerlerini hiçe sayan bu gezici dervişler zamanla bazı sim­gesel görüntüler kazanmış, özellikle Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yayılış döneminde görev alan Abdalan-ı Rum (Anadolu Abdalları) Alevi inancına yakın tutumlarıyla dikkati çekmiştir. Yalınayak, başı açık gezen, bir tennu­reyle yetinen, nacak, kaşık, keşkül ta­şıyan, saçlarını ve sakallarını kesen Rum abdallarının bir bölümü Bektaşi tarikatı içinde erimiş, esrara düşkün bir bölümü de Kanuni döneminde Seyitgazi Dergahında temizlenmişler­dir.

Leave a Reply