Abdülhak Adnan Adıvar

ADIVAR Abdülhak Adnan, yazar, siyaset adamı (Gelibolu 1883-İstanbul 1955). İstanbul’daki tıbbiye öğreni­minden sonra II. Abdülhamit baskısın­dan kurtulmak için Avrupa’ya kaçtı, Berlin ve Zürich’te iç hastalıklarında uzmanlaştı. İkinci Meşrutiyet’ten sonra (1908) yurda dönerek Tıbbıye’de öğre­tim görevinde bulundu. Birinci Dünya Savaşı sırasında, Kızılay (Hilâl-ı Ah- mer) ve sağlık işleri yöneticiliklerinde görev aldı. Mütarekede son Meclis-i Mebusan’a İstanbul milletvekili olarak girdi, İstanbul’un işgali üzerine eşi Ha­lide Edip ile birlikte Anadolu’ya geçe­rek Milli Mücadele’ye katıldı. Birinci TBMM’ye girerek Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı yaptı, ikinci toplantı yılında TBMM ikinci başkanlığına seçildi. Terakki­perver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulu­şunda yer aldı (1924), partinin kapatı­lışından sonra (1925) önemini ve et­kinliğini yitirdi. İzmir Suikasti sırasın­da gıyaben yargılanınca (1925), eşinin rahatsızlığı yüzünden bulunduğu Av­rupa’dan yurda dönmedi. İngiltere ve Fransa’da bazı üniversitelerde okut­manlık yaptı, ansiklopedi çalışmaları­na katıldı, yurda dönünce İslâm Ansik­lopedisi Yazı Kurulu Başkanlığı’na ge­tirildi (1940). Ölümüne kadar bu göre­vi yürütürken 1950-1954 arasında ba­ğımsız milletvekili olarak TBMM’de bulundu. Hekim ve politika adamı ola­rak yurt içindeki önemli görevlerinden sonra yurtdışında bilim ve felsefe ça­lışmalarına yöneldi, Türk tarihini bu açıdan inceleyerek özgün eserler orta­ya koydu.

Başlıca eserleri: Osmanlı Türklerinde İlim (1939’da Fransızca, 1943’te Türk­çe yayımlandı), Tarih Boyunca İlim ve Din (2 cilt 1944, 1969), Bilgi Cumhu­riyeti Haberleri (deneme, 1945)J)ur, Düşün (denemeler, 1950), Hakikat Peşindeki Emeklemeler (denemeler, 1954).

Leave a Reply