Abdullah Cevdet

Abdullah_Cevdet

ABDULLAH CEVDET, yazar ve si­yaset adamı (Arapkir 1869-İstanbul 1932). Kuleli Askeri İdadisi’ni bitir­dikten sonra Askeri Tıbbiye’ye girdi. Sonradan İttihat ve Terakki Cemiyeti olarak örgütlenecek olan gizli ihtilal derneğinin kurucuları arasında yer al­dı. Tıbbiye’yi hekim olarak bitirdikten sonra Gülhane’de göz hastalıkları uz­manlığı kazandı. Tutuklanarak Trablus hastanelerinde zorunlu sürgün görevi­ne gönderildi (1892). Bir süre sonra Avrupa’ya kaçtı (1897), istibdata karşı yayın yapan Jöntürk gazetelerine yazı­lar yazdı. Muhalefetini engellemek is­teyen Saray tarafından Viyana Elçiliği hekimliğine atandıysa da yayınları yü­zünden gıyaben hüküm giyince Ce­nevre’ye geçti ve ölümüne kadar çaba harcadığı İçtihat dergisini kurdu (1 Eylül 1904; 1932’ye kadar 358 sayı). Bir süre Mısır’da çalışıp yayım yaptık­tan sonra İstanbul’a döndü. Hekimli­ğin yanı sıra yazarlık ve yayıncılık işi­ne girişti. Özgür düşünceleri, din bas­kısıyla kör inançlara karşı kesin tavır alan yazıları yüzünden birkaç kez koğuşturmaya uğradı, dergisinin kapatıl­dığı dönemler oldu. Dozy’nin Essai sur VHistorie de l’lslamisme (Tarih-i İslâmiyet, 2.b. 1913) eserini çevirdik­ten sonra dinsel dünya görüşünden büsbütün uzaklaştı; bazı çevrelerce dinsiz ve Tanrısız kabul edildi. Çağını aşan düşünceleri bu yüzden gündeme getirilmemiştir. Latin harflerini almak gereğini yıllar önce savunarak çağdaş düşüncenin en yeni aşamalarını okur­larına iletmek amacını güttü. Yazdığı ve çevirdiği eserlerin sayısı 70’e yakla­şır. Gününün gereksinmelerine yanıt veren tıp, felsefe, siyaset kitapları ve Fransızca şiir kitapçıkları dışında kaanlar orta bir düzeyi aşamayan şiir derlemeleridir.

Başlıca eserleri: Hiç (1890), Tuluat (1890), Masumiyet (1893), Kahriyâl (1895), Gizli Figanlar (1906), Karlı Dağdan Ses (1931), Düşünen Musiki (1931). Alfieri’den, Gustav la Bon’dan, Byron’dan, Rahip Meslier’den, Schiller’den ve Shakespeare’den önemli bir­çok eser de çevirdi.

Leave a Reply