Cumhuriyet

Milletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği millet vekilleri aracılığı ile kullandığı devlet biçimi.
– Devlet başkanı yönetilenler tarafından seçilen yönetim biçimi.
– Devlet reisi, millet veya millet meclisleri tarafından seçilen hükümet şekli. Demokraside temsili hükûmet şekli. Halkın hür olarak seçtiği temsilciler (millet vekilleri ve senatörler) aracılığı ile egemenliğini, (hâkimiyetini) kullanmasına dayanan hükûmet şekli. Cumhuriyetin birbirinden farklı üç tatbik şekli vardır.1- Parlementer hükûmet: hükûmeti meclisler karşısında bağımsız sayan şekil.2- Meclis hükûmeti: hükûmeti meclise bağlı sayan şekil.3- Başkanlık hükûmeti: devlet ve hükûmet başkanı aynı kişidir ve halk tarafından seçilir. Hükûmeti başkan kurar, başkan değiştirir. Başkan meclislere karşı bağımsızdır. (Amerika’daki gibi.) (Orada benden sordular ki: cumhuriyet hakkında fikrin nedir?ben de dedim: yaşlı mahkeme reisinden başka daha siz dünyaya gelmeden ben dindar bir cumhuriyetçi olduğumu elinizdeki tarihçe-i hayatım isbat eder. Hülâsası şudur ki: o zaman şimdiki gibi, hâli bir türbe kubbesinde inzivada idim, bana çorba geliyordu. Ben de tanelerini karıncalara veriyordum, ekmeğimi onun suyu ile yerdim. Benden sordular, ben dedim: bu karıncı ve arı milletleri cumhuriyetçidirler. Cumhuriyetperverliklerine hürmeten tanelerini karıncalara veriyorum. Sonra dediler: sen selef-i sâlihine muhalefet ediyorsun? cevâben diyordum: hülefâ-i râşidîn hem halife hem reis-i cumhur idiler. Sıddık-ı ekber (r.A.) Aşere-i mübeşşereye ve sahâbe-i kirama elbette reis-i cumhur hükmünde idi. Fakat, mânâsız isim ve resim değil, belki, hakikat-ı adaleti ve hürriyet-i şer’iyeyi taşıyan mânâ-yı dindar cumhuriyetin reisleri idiler. Ş.)(Cumhuriyet ki: adalet ve meşveret ve kanunda inhisar-ı kuvvetten ibarettir. H.).

Leave a Reply