Fakir baykurt

Fakir baykurt (1929)-burdur (11.10.1999) Gönen köy enstitüsü´nü bitirince (1948) beş yıl köy öğretmenliği yaptı. Ankara gazi eğitim enstitüsü´ndeki öğrenimini tamamlayınca da (1955) ortaokul öğretmeni olarak sivas, hafik ve şavşat´ta çalıştı, ilköğretim müfettişliği yaptı, tös (Türkiye öğretmenler sendikası) ve tödmf (Türkiye öğretmen dernekleri milli federasyonu) genel başkanı oldu. Baykurt bu etkinliklerinden ötürü 1971´de sıkıyönetimce tutuklandı; askeri mahkeme önünde uzun süre yargılanıp beraat etti. Şimdi almanya´da. Kendi kaleminden ayrıntılı yaşam öyküsü, papirüs dergisindedir (46-47, mayıs 1970) öğrenciliğinde köy enstitüleri dergisi´nde (temmuz 1946) tahir baykurt imzalı şiirleriyle sanat hayatına girdi. Şiiri köy notları ve hikayeler izledi, sonra romana geçti yazarken bütün endişesinin “içinde doğup yetiştiği köylülerin hallerini, sanatın gerçeklerini de göz önünde tutarak ortaya sürmek; sanatın en iyi amacının, hem konusu olan insanı, hem de okuyanı, bulunduğu durumdan biraz daha ileri sıçratmak” olduğunu belirten ve eserleri tükendikçe yeni baskıları yapılan baykurt, bu tutumuyla gerçekçi, devrimci romancılarımız arasında yer aldı romanları: *yılanların öcü (1959), *ırazcanın dirliği (1961), *onuncu köy (1961), *amerikan sargısı (1967), *kaplumbağalar (1967), *tırpan (1970), köygöçüren (1973), keklik (1975), kara ahmet destanı (1977), *yayla (1977), *yüksek fırınlar (1983) koca ren (1986), yarım ekmek (1997) öykü kitapları: çilli (1955), *efendilik savaşı (1959), karın ağrısı (1961), cüce Muhammet (1964), *anadolu garajı (1970), on binlerce kağnı (1971), *can parası (1973), içerdeki oğul (1974), sınırdaki ölü (1975), gece vardiyası (1982), barış çöreği (1982), duisburg treni (1986), bizim ince kızlar (1992), dikenli tel (1998) toplum-eğitim yazıları: efkar tepesi (1960), şamaroğlanları (1976) halk kitabı: kerem ile aslı (1964), kale kale (1978) 1980´dedört çocuk kitabı yayımladı: topal arkadaş, yandım ali, sakarca, sarı köpek. Daha sonra bunlara iki masal cildi ekledi: dünya güzeli (1985), saka kuşları (1985) 1989 yılında ise bir şiir kitabı yayınladı: bir uzun yol. Aldığı armağanlar: sinemaya da aktarılan tiyatroda oynanan (1966) ve prof. H.W. Brands tarafından ırazcanın dirliği ile birlikte almancaya çevrilen (1964) yılanların öcü, cumhuriyet gazetesinin yunus nadi roman mükafatında birincilik kazanmıştı (1958). Baykurt daha sonra sınırdaki ölü ile 1970 trt öykü ödülü´nü, tırpan ile 1970 trt ve 1971 türk dil kurumu roman armağanlarını, ayrıca 1980 avni dilligil tiyatro ödülü´nü, can parası ile 1974 sait faik öykü armağanı´nı, kara ahmet destanı ile de 1978 orhan kemal roman armağanı´nı kazandı. Taner barlas´ın oyunlaştırdığı tırpan 1979´da İstanbul şehir tiyatrosu ile İzmir devlet tiyatrosu´nda oynanarak avni dilligil en iyi oyuncu ve yazar ödüllerini kazandı. Mahmut gököz tarafından tiyatroya uyarlanan çocuk romanı sakarca, tiyatro 79 dergisi tarafından “yılın oyunu” seçildi (1979). Almancaya çevrilen barış çöreği ile 1984 berlin senatosu çocuk yazını ödülü´nü, gece vardiyası ile 1985 alman endüstri birliği (bdi) yazın ödülü´nü aldı.

Leave a Reply